Groenrechts

Is groenrechts een breuk met het klassieke VVD-partijprogramma? „Welnee. De VVD had Ginjaar, Winsemius en Nijpels”, reageert VVD-Kamerlid en milieuwoordvoerder Helma Neppérus. „We pakken hun lijn weer op.” 

 

Het woord milieu is de VVD niet vreemd: van 1977 tot 1989 leverden de liberalen de ministers van milieu. Of, zoals Rutte ze graag noemt, ’de grondleggers van het Nederlandse milieubeleid’. Leendert Ginjaar wist als eerste een samenhangend milieubeleid te ontwikkelen. Pieter Winsemius ging daarmee door met belangrijke milieuwetgeving.  

 

Opvolger Ed Nijpels was vooral succesvol als minister van milieu omdat hij veel mensen en het bedrijfsleven ervoor wist te enthousiasmeren. In zijn Nationaal Milieubeleidsplan stonden baanbrekende doelstellingen als het terugdringen van vervuiling door auto’s, energiecentrales en bedrijven. Hiervoor waren wel bezuinigingen en belastingmaatregelen nodig. In 1994 schreven de drie oud-minsters een open brief aan de eigen partij over de magere milieuparagraaf in het verkiezingsprogramma. Het leidde tot aanpassingen. 

 

De hoogleraar milieukunde Lucas Reijnders vindt het niet vreemd dat de VVD een groene koers inzet. „Na de val van Nijpels heeft de partij het onderwerp laten liggen, maar traditioneel zijn veel VVD’ers begaan met het milieu. In andere Europese landen zijn liberale fracties ook veel groener. Als je terugkijkt heeft de VVD ook de beste milieuministers geleverd. Beter dan die van de PvdA, inclusief de huidige.”

 

De milieukundige ziet de VVD best succesvol worden als groene partij. „Het ligt er een beetje aan welke persoon ze deze keer meesturen. Het belangrijkste is dat die politiek talent heeft. Nijpels en Winsemius waren in het begin ook redelijk onbeschreven, maar zij hebben een gevoel voor milieu ontwikkeld.”  

 

Volgens Ed Nijpels pakt zijn partij de draad weer goed op. „De afgelopen jaren was het vooral de VVD die bij het milieubeleid op de rem stond. Ik heb dat uit electoraal oogpunt altijd onhandig gevonden. Alsof een VVD’er niet bezorgd is om zijn leefomgeving en de manier waarop zijn kinderen opgroeien.” 

 

Nijpels dwong wasmiddelenfabrikanten in de jaren tachtig tot het verwijderen van fosfaten uit hun product, tijdens een werkontbijt. „Ik zei dat ik met strenge maatregelen zou komen en daarvoor ook een Kamermeerderheid achter me had. Dat konden ze om zeven uur ’s morgens nooit checken. Ze tekenden onderling een convenant en drie maanden later waren de eerste fosfaatvrije middelen daar.” Ook toen er dioxine was aangetroffen in kaas, van koeien die naast vuilverbranders hadden gegraasd, kwam Nijpels met strenge eisen. „Niemand in de Kamer durfde op dat moment tegen de publieke opinie te stemmen. Die normen gelden nu, twintig jaar later nog steeds als strengste in Europa.” Hij hoopt dat de VVD consequent is en dus bereid is om strenge regels op te leggen.  

 

Pieter Winsemius,voormalig minister voor milieu is wat minder cynisch over het groene gehalte van zijn partij. „Met de VVD valt heel goed milieubeleid te maken. Sterker nog: milieu is het enige terrein dat in hoge mate is bepaald door de VVD. Bovendien telt de partij een hele serie mensen die zich met groot enthousiasme inzetten voor het milieu, zoals de wethouders in Rotterdam.” 

 

De partij was de afgelopen tijd niet zwaar in beweging op het gebied van klimaatverandering of energiebesparing, dat wil de natuurkundige wel toegeven. „Maar als je in de oppositie zit, moet het beleid ook in eerste instantie van de andere partijen komen.” Op de aangekondigde plannen van Rutte is het volgens hem moeilijk commentaar leveren: „Prima en hartstikke positief dat het gezegd wordt. Ik ben heel erg benieuwd.”

---